Despedida en Tui

Hoxe escribo dende a tristura porque sospeito que é a miña derradeira visita a San Bartolomé en Tui. Frente á pequena igrexa románico-visigótica, hai unha praciña con un palco da música e un cruceiro. Na praza, unha casona de pedra coas xanelas abertas e un portalón que da entrada a un xardín con emparrados e frutais. Na casa vive unha dona de 98 anos que conserva un ollar de zafiro e parte da historia do país. Chonchiña foi a compañeira de Paco Comesaña, a muller que inspirou a novela de Manolo Rivas, O lápis do carpinteiro, que todos recordaremos; ela sempre sorrinte e amable, sempre hospitalaria e perfecta anfitriona recibe as incontables visitas de amigos no seu salón. Perdeu ó seu fillo estes días e hoxe os seus ollos azuis desdibuxábanse en bágoas. Tomamos limonada. Sempre nesa casa hai limonada, costume mexicana traída dos seus anos de exilio azteca, e que ofrece ós convidados como refrixerio nas tardes douradas do verán tudense, na galería ou nas mesas de pedra da horta. Son tantas as historias cáseque incribles que lle sucederon na vida e que contaba coa maior naturalidade que eu podía botar días enteiros escoitándoa. Coñeceu e tratou a xente extraordinaria, persoeiros da política internacional, do mundo da cultura, da arte, da música... Poetas coma León Felipe, Ángel González ou Celso Emilio, eran amigos lembrados nesa casa, onde unha pintura de Quesada que recolle a escea do prendemento de Comesaña e o debuxo que Camilo Díaz Valiño lle fixo no cárcere de Compostela, presiden o salón. Hoxe é un día tristre para min; hoxe despedinme dela e penso que quizais non a volva a ver. Regresa a México para vivir coa filla que lle queda e déixanos "una temporadita"; con ela esvaécense as últimas raigames familiares e a miña árbore perde outra folla.
Nunca esquecerei a última aperta que nos demos, cando no xardín virou o rostro de novo e cravoume a súa ollada tan azul dicíndome: "adiós! adiós!"

Na ribeira do Miño

O calor dos días pasados, consecuencia caprichosa do vento africano, trouxo a Ourense un ambiente irrespirable, unha transpiración constante dos corpos e a envolvente sensación de estar nadando en vapor de auga. Barra de Miño, con este nome tan pouco poético para un lugar idílico, situada a uns oito kms. da cidade, río arriba, é unha terraza sobre as augas. Breve aldea con unha estación de ferrocarril ruinosa derramada ó lado dun enorme remanso do Miño. Como son muller de ollos sorprendidos diante calquera paisaxe, non podía deixar pasar a ocasión de recrear a postal. Do outro lado das vías aparece un recinto pechado, e no medio da parede un portón aberto con un cartel de neón: "Gaddaffi". Sorpresa número 1: nos tempos que corren o nome do establecemento non podía ser máis axeitado. Sorpresa número 2: é un extraño local aberto ó río, con unha estética mistura de prostíbulo, restaurante de bodas e bautizos, discoteca e clube naútico. Non pensedes mal. Digo só estética. Ó final ven sendo un xardín con mesas e antucas. Un camareiro do país, xente sentada parolando e o río lambendo a ribeira, sen traer a frescura agardada. Inquedantemente inmóvil, as augas non se ven correr, xerando a miña eterna desconfianza diante o aparentemente inofensivo. Bo lugar para fumar un cigarro que non acendín, perder o tempo e vixiar o crecemento dos piñeiros mansos galegos que tan sequera se ven do outro lado da enormidade fluvial.

Praza de Santa Eufemia

Onte á tardiña saín pasear pola cidade. Ourense inauguraba a tempada de calor a pesares de estar estreando a primavera. Camiñando cheguei ata a praza de Santa Eufemia. Deixei atrás esmolantes na porta da catedral e rostros indiferentes nos viandantes cos que me cruzaba. No lugar proliferan as terrazas. Senteime e mentres Eloísa estaba debaixo dun almendro, eu estaba debaixo do parasol do Latino co libro de Jardiel na man para distraerme mentres me servían o café.
A praza é recollida, pechada, con unha certa inclinación que parece empuxarnos cara a fachada da igrexa que ás sete da tarde recortaba a súa silueta no azul desvaído do ceo. De repente as badaladas sonaron. As oito. Levantei a vista da lectura. Responden doutro campanario, e beatos saen da misa. As rúas áureas son unha almoneda humana que observo desde a transparencia do anonimato. Sigo sentíndome allea ó palpitar desta vila grande que é un escaparate de xente ociosa nas rúas de pedra.

Iacobus

Semella ás veces que navegar nunha lancha de pedra non da para unha longa singladura, mais non ten por que ir a barca a pique cando cremos na física. Sorprendida quedei, vendo flotar tal embarcación, co Xacobe de pálpebras pechadas para non ollar a miña expresión abraiada. Este Santiaguiño de pedra aboia entre a tenrura inocente da fe e o descreimento das moedas enferruxadas.

Paseo dos namorados en Sargadelos

Non sei se é que chove porque escribo no blogue, ou se cada vez que chove, me inspiro e me sento a escribir. Hoxe chove a Dios dar. O caso é que, revisando algunhas fotos do ano pasado, atopei esta do río Xunco, aló en Cervo, na Mariña de Lugo e lembrei os fantásticos paseos que daba pola comarca. Disfrutei de paisaxes coma esta do río, cando remata o "Paseo dos namorados" e a natureza é máis agreste. A pesar do "romántico" do termo, é un breve paseo a rentes da auga seguindo a canle que o guía ata a vella fábrica de cerámica de Sargadelos. O lugar é fermoso, e convida ó descanso e á evasión. Teño ganas de voltar.

Soñando na praia

Como ainda falta moito para a tempada estival, e o tempo segue gris, inda que xa non chove, entráronme ganas de alegrarme o día soñando con voltar á praia. A imaxe é do areal de Cee, alumea Corcubión, e alá ó lonxe, ben ó lonxe, claro, América. Hoxe que estou en terra de secano, o post é un capricho para recordarme que despois do inverno virá a primavera, e que o mar segue agardando por nós.

Extraño Compostela

Cando chove, e estes días chove de veras, extraño Compostela, máis que ningún outro lugar no mundo. A choiva na pedra das rúas sona distinto. De natural é unha choiva gris que canta ó caer. As tuberías que desaugan con forza, os pequenos saltos sobre as baldosas para non encher de humidade o calzado e a breve carreira entre soportal e soportal, fan que chover sexa un interesante estado de graza na cidade. oh! tempora oh! mores... volverá algún día o tempo no que fun feliz na explosión inocente da incipiente xuventude?

Moitas apertas para Coristanco

Quero enviarvos unha grande aperta a todos os que me botades en falta na fermosa terra bergantiñá de Coristanco. Foron tres meses inesquecibles que deixaron unha fonda pegada na miña vida, de cotío tan pelegrina, e nembargantes, tan permanente en cada terra que pisei. Non vos esquezo, meus queridos, aquí estou, un pouco máis lonxe, pero sigo aquí, acompañándovos desde a rede, como sigo perto dos meus focegos, dos meus cruceños ou dos monfortinos. Nunca me marcho para sempre, nunca para non volver. Quérovos!

Noite de Reis

"Buenas entradas de Reices tenghan vuestras señorías,
tenghan vuestras, y otras tales, mui alegres y festivas,
De Oriente salen tres Reices, todos tres en compañía...
...no preguntan por posada, ni menos por menorquía,
Preguntan por los portales, donden Cristo nado había
y llevan por capitana, a la estrella que los ghía..."

Así da comenzo o Cantar de Reices máis laureado nos certames populares dos últimos anos; é dos Reiceiros de Pontecarreira, e foi recuperado hai xa 25 anos. A cantiga ten orixe antiquísima, mesmo puidera ser herdada do último medievo, xa no renascimento, tal e como fai pensar o cantar da Madama, que soen interpretar xusto despois, e que sen dúbida é unha prosopografía feminina, que segue o canon de beleza da doncela renacentista, loira, delgada, branca... e a descripción comenzando dende a cabeza ata os pes:

"...tus ojos madama son como luceros
que alumbran de noche a los caballeros...
tus pechos madama, fuentes de agua clara
si tu me los dieras, yo me los tomara..."

Este Nadal cúmprense as vodas de prata da recuperación deste cantar de Reices, e cada ano, en tal data coma hoxe, un grupo de homes e mulleres recorre a comarca de Ordes traendo a boa nova e desexando a todos sorte para o ano novo, despedíndose sempre cas seguintes palabras:

"quédense con Dios señores, hasta el año que volvamos
si pa'l año no volvemos, que en el cielo nos veamos,
que en el cielo hay muchos buenos, nosotros con ellos vamos."

Bo Nadal a todos

Desde a praza do Obradoiro quero desexarvos a todos unhas felices festas. Disfrutade destes días e pensade en facer felices tamén a quen vos rodea, non deixedes nin un milímetro de espazo no voso corazón á nostalxia dos tempos vividos e seguide adiante no camiño, que vos agardan momentos fermosos que botar na vosa mochila.

Feliz Nadal!

Castelo de Vimianzo. A pegada da Historia.

O castelo de Vimianzo foi construido a finais do XII e comenzos do XIII, inda que apenas quedan vestixios da primeira construcción. O aspecto actual data do S. XIV. Foi a familia Mariño de Lobeira a que comezou esta obra, que no 1348 confiscou o rei Afonso XI a Roi Soga Mariño de Lobeira para venderlla ó arcebispo de Compostela Xoán García de Manrique.

Cara 1429 pasou a mans dos Moscoso de Altamira, parentes dos Traba; de ahí o escudo coa cabeza de lobo que se atopa no castelo.
Pedro Álvarez de Sotomayor, de quen teremos ocasión de tratar outro día, o famoso "Pedro Madruga", tivo preso nesta fortaleza ó bispo de Tuy, Diego de Muros. Tamén sofreu cativerio no 1465 o arzobispo Alonso de Fonseca II, encarcelado nunha gaiola durante dous anos. O castelo sucumbeu baixo a furia dos Irmandiños no 1467. Será reconstruído por orde deste Fonseca, e finalmente pasa a mans dos Moscoso pola esixencia do Conde de Altamira. Ata o século XVI será Vimianzo o centro xurisdiccional de Camariñas, Laxe, Zas e Muxía.

Parabéns a todas as Concepcións

Hoxe non é un festivo indiferente; un día de descanso sen máis. Quero felicitar desde aquí a todas as Concepcións, Conchis, Conchitas e Chitinas que seguides o meu blog. Desde a terra ou desde o Ceo, onde estarán sen dúbida algunhas das persoas máis especiais na miña vida. Despois de tantos anos sigo botándovos de menos. Sinto que nunca se encherán esos espazos do meu corazón. Felicidades desde este recuncho sentimental.