Ourense, un gato e un texto.

Ese gatiño descansaba no xardín das Burgas. Agardei un pedazo e alí quedou. Dentro da espiral de mirto. Todos estamos no labirinto. A nosa vida enrédase sen nos decatar, e a miña vida enredouse coa túa, lector, nun intre de encontro na vida terrea ou na rede, e formamos un fermoso tecido máis ou menos duradeiro ou ben, permanente; "Textus" é no vello mundo herdeiro de Roma, a fermosa palabra que usamos a diario os que vivimos da lingua, e os amantes da lectura. Outro xeito de enredármonos en letras. Leo cada noite e misturo as verbas para tecer soños. Procuro non esquecer que todos os fíos se van enleando cada xornada, e que non teño a habilidade de Ariadna para salvar a Teseo, pero tamén penso que non é necesario devanar o seso ordeando a maraña para que un día destes, a Parca decida cortar o último fío da súa labor.

Chavela Vargas ou "Cruz de olvido"

Tarde de sábado. Nubes e clarencias. Regreso do paseo e sento diante do ordenador; correo de México; unha cariñosa aperta dos irmáns maiores mestizos e certa nostalxia de poder botar unha parola sentados tomando mezcal, café e unha augardente de herbas. Qué bonitos momentos pasamos xuntos! Puxen un cd de Chavela Vargas e unha tras doutra van discorrendo letras, voz, guitarra e alma, "Y siento en mi ser tus besos... qué importa que estés tan lejos.."
Amigos, fai ben anos que me gusta escoitar á Vargas, con esa lenda negra tan fascinante, con esa vida tan vivida, das consabidas borracheiras, de conducir a toda velocidade polas avenidas do DF, de amar tanto e quizais tan desesperadamente, de tantas noites sen durmir, que non deixa de ser unha heroína lírica para min. "Me están sirviendo ahorita mi tequila, ya va mi pensamiento rumbo a ti... yo sé que tu recuerdo es mi desgracia, y vengo aquí no más a recordar..." "Cuantas cosas quedaron prendidas, hasta dentro del fondo de mi alma, cuántas luces dejaste encendidas, yo no sé cómo voy a apagarlas"... Cancións para tinguir malos e bos momentos, Macorina que sempre estás connosco, "ponme la mano aquí". Está sonando Cruz de olvido, outra canción de desamor; cantos de vos cargastes con esa cruz na vosa vida? afortunado ti que sorrís; iso é estar vivo.
En días coma este, nos que o tempo e a soedade na casa me deixan botar unha ollada atrás, vexo que "como espuma que inerte lleva el caudaloso río, flor de azalea, la vida en su avalancha te arrastró".
Hoxe ren pasou. Quizais por iso me paro a pensar nos intres que vivín e que bordaron, pespuntearon ou zurciron o meu corazón. "Nada me han enseñado los años, siempre caigo en los mismos errores, otra vez a brindar con extraños, y a llorar por los mismos dolores. Tómate esta botella conmigo, y en el último trago nos vamos".

Ourenseando I

Arquitecturas ourensás

Levo unha tempada na "terra da chispa" e parece que xa vai prendendo lume no meu espírito aventureiro esta cidade; estoulle a coller gusto ó clima e ás persoas, así que anuncio que vou adicar un "Especial Ourenseando" neste voso blogue, cunha chea de fotos que son os meus ollares en Auria. Esta casa da rúa do Paseo chamoume moito a atención; é a das galerías Viacambre, un referente da arquitectura moderna galega. Os patios de luces interiores teñen pasarelas cos laterais de cristal, que comunican as diferentes plantas. Hai opinións para todos os gustos: uns din que é precioso, outros que é unha colmea e outros que os pisos son mediocres. A min este edificio setenteiro paréceme superorixinal.

O "Caudillo" en Ourense

No Concello de Vilar de Barrio, perto de Molgas, está o Caudillo. Ben, a súa Excremencia non está nin se lle espera, máis durante unha época non vivida por min, a súa presenza si estivo ben patente na vida de todos os que tedes máis de corenta aniños. Así, nun lugar tan afastado e solitario coma iste, e no alto do monte que hoxe chaman "Caudillo" agardouse sine die a visita do Idem que nunca chegou. Alí lle fixeron este refuxio de caza por si o Xeneralísimo se quería divertir cazando por las bellas montañas orensanas algún cervo, xabarín, perdiz ou o que lle puxeran diante. Pois daqueles tempos nos que se lle botaba a caza ou lla abatían aplaudíndolle a pericia coa escopeta ou coa cana de pescar salmóns ad hoc, quedan vestixios coma este. Agora é un albergue xuvenil no que aquela tarde só se escoitaba o vento.

Mi gin tonic II

Hoxe é luns, e estou orgullosa de chegar ás sete da tarde en perfectas condicións despois de traballar todo o día desde as oito da mañá seguindo a unha fin de semana abondosa en festa: foi unha sinfonía de gastronomía e copas. Fun comer a Arzúa, ó restaurante Os Muiñeiros, que está ás aforas da vila; o lugar é unha casiña restaurada, de pedra, ó lado dun muiño, coa súa caída de auga, que na tarde calurosa era un remanso de frescura e de tranquilidade. Despois de xantar como cregos, comezou o momento "copas". No rústico alpendre e nunha longa mesa de mármore branco, mirando para a agua botamos ata a tardiña. O restaurador ten unha boa colección de xenebras e unhas tónicas e oranges do máis variopinto. De sempre gorentoume o gin-tonic. Agora que está de moda, estou encantada porque a oferta é máis variada e sempre descobres cousiñas novas ben boas.

A recomendación do día: "Martin Miller´s" con "Fever Tree" (agradezo ó Ferrán Adriá a descoberta da tónica hindú). Para min é a combinación perfecta; con limón e mazá, of course.
Aternativas: "Geranium" con tónica italiana (só para os que disfrutan do aroma), e G´Vine con Nordic azul: fantástico, suave e perfumado, como todo o francés. Para ocasións e xente "de pelo en peito" queda o Black Wood 60 (como o seu nome indica, ten 60 graos), difícil de conseguir e para sibaritas.
Supoño que agora comprendedes mellor a miña afirmación inicial.
O que vedes na foto é o meu clásico: Tanqueray con tónica. Coincido no gusto con Frank Sinatra. Humilde, pero pero con un toque de limón é o máis refrescante para unha tarde de pegañento calor ourensá.
Xa non sei que fago no ordenador!!!

Castelo de San Xes da Peroxa. Visita oficial da princesa do Tambre

Estes que no seu día foran os muros dunha fortaleza, son hoxe os restos encantados dun castelo que me recibiu con pompa e boato, seguindo o protocolo da primavera ourensá. Formidable mirador sobre as terras do Miño, aquí me vin eu rodeada de pedras-pedestais de granito, un arredor de herba nova e algún estalote que asomaba no patio de armas. Ascendendo ó outeiro do castelo baixo palios de espesura, atopaba dous refuxios de pedra (restos da feira do lugar) e un camiño empinado que se abría á luz conforme subía. Carballos agromados refrescaban a tarde. Fun feliz mentres ollaba dende as alturas o conglomerado de verdes montañas que rodean o curso do gran río, oculto entre a vexetación. Libre e ditosa princesa con/de conto que anda de viaxe oficial polas terras de Ourense.
Curiosidades do castelo: Os vestixios consolidados son posiblemente do s. XIII. As orixes non son precisas, algúns autores vinculan a construción do castelo coa liñaxe dos Temes, para defender as súas terras no 793, sendo rei Afonso II de Asturias.
Temos lenda antimusulmana: A culpa da destrución do castelo foi do Apóstolo Santiago que tivo que ir voando no seu cabalo branco para botar dalí a Abd Al-Karim, xa que tiña castigada á comarca cos seus abusos. Foron os Irmandiños no XV, os que deron conta da edificación, que tiña catro torres semicirculares na muralla exterior, e conserva un posto de garda cunha seteira á entrada do recinto, ademáis dos alicerces da torre da homenaxe; dende o século XIII pertenceu ós Condes de Ribadavia, ata a desamortización do século XVIII. Xa no 1920 foi adquirido por un tal Artemiro, que vendeu a pedra da torre para facer a igrexa parroquial.
Lóxico.

Na fonte do pazo

Na saudade da túa noite
a lúa quedou valdeira
polos camiños da fonte,
meu amigo.

M. Carmen Kruckenberg

Esta é a fonte do pazo de Trasalba, onde escapei nunha tarde de calmizo desas que sabe Ourense.
Aquí vai un anaquiño da novela O señorito da Reboraina, para lembrar a Don Ramón Otero Pedrayo, que tan boas tardes debeu pasar nese xardín, no que me sentín camelia na caída da tarde.

"-Ai! e como o meu principiño galán atinou con esta noite?
-Alumeaban as túas trenzas, co seu lucir de estrelas...
-Veu para rirse da pobre laberquiña do rueiro e do esterco!
-Viñen para xurarche amor, e levarte á vila para vivir coma unha fidalga.
-Asús! Meu señor! O meu corpo só está afeito ó cosco dos xergóns da aldea...
-Ímolo facer ruxir outravolta, miña papoíña...
-A miña lingua non sabe pronunciar as palabras das donas e das costureiras...
-Dime outra palabriña ben celmosa, que esa lingua é a rica froita do pomar del rei...
(...)
-Ha de voltar ós camiños e ós pazos onde manxa requeixón e azucre, e adurmiña en finos liños...
...unhas veces figúrame un rapaciño, outras un anxo, algunhas un demo o que está no meu leito...
-...e non me chames anxo, que carezo de gromos de ás nos hombreiros, nin me alcumes de rei, pois non teño coroa como non sexa a do teu amor. Anda, fálame por bicos e arrolos..."

Un ovni na Peroxa

Un acreditado amigo díxome que este meu blogue era "moi lírico". É dicir, é un topiquísimo devanar de entradas con galician country attitude; ou sexa, un "teño morriña, teño saudade" interminable a través das 101 entradas que levo feitas. 101 dálmatas que esta Cruella De Vil sacou a pasear ó longo dun ano, e xa iban sendo horas de botar algunha gargallada nesta singladura. Pois aproveito esta foto para reflexionar sobre os tópicos paisaxísticos galegos: Isto é un ovni. Tan extraterrestre coma o chalet con palmeiras que o pai de Julio Iglesias tiña na Peroxa, ben perto deste avistamento. O solar é urbanizable; supoño que os marcianos deberon pedir unha subvención á Xunta para rehabilitar a nave, e por isto da ordenación do territorio, as tellas teñen que ser do país, o que xustifica o acopio de materiais que hai no entorno. Quen dixo feísmo?
Recomendación culinaria do día: mercade "coquitos" en Casa Sila, onde están afeitos a tratar con visitantes interplanetarios, pois a pesares da insistencia en falarlles na lingua autóctona, seguían a falarnos en romance centropeninsular. Os doces, sen dúbida, poden explicar o desvío de órbita desta aeronave.

Rias Altas de Castrelo do Miño

A diferenza entre as dúas imaxes é de 5o anos.
Estiven en Castrelo do Miño nunha tarde de abril, de balnearios e leceres, e achei unha paisaxe case marítima pola extensión do río. Bauticeina para contra min como as Rías Altas de Ourense. Contáronme que onde hoxe se practican deportes acuáticos e se pasea coma pola beira do mar de Sada, houbo unha vila asolagada pola economía e a famosa moda dos encoros franquistas. Pero a xente que viviu o drama non se entregou sen máis; nos anos sesenta, eles foron os primeiros en mobilizarse contra a construcción dun encoro. O seu motín, que comenzou coa "rebelión dos fouciños" das mulleres, quedou na memoria colectiva. Como tantas revoltas, apagouse sen explicacións. Hoxe queda a testemuña calada da igrexa reconstruida no outeiro.

"Castrelo do Miño significou dentro da loita mantida desde hai moitos anos polo pobo galego -sempre ofendido e asoballado- contra a invasión bárbara que supuxeron -e aínda supoñen- os encoros. E porque en Castrelo de Miño, pese á ira e á oposición das súas xentes, e de todos cantos estiveron ó seu lado, morreron moitas cousas. Claro que tamén naceu o "non", rotundo e unánime, contra o medo e o silencio impostos polos caciques e os torturadores franquistas".

Morrer en Castrelo do Miño, Xosé Fernández Ferreiro.

A páxina web do Clube Náutico de Castrelo anuncia:

O THAMES ROWING CLUB ELIXIU CASTRELO DE MIÑO PARA A SÚA CONCENTRACIÓN DE SEMANA SANTA

Qué ideal!

Antes de deixar Castrelo do Miño, despedínme cunha ollada longa dos mortos daquel verán, dos paseados que no 36 foron tirados ó río coma despoxos defenestrados do odio e da senrazón nos cantís do Miño, nas escuras pozas nas que os verdugos dos soños afunden as ilusións.

Despedida en Tui

Hoxe escribo dende a tristura porque sospeito que é a miña derradeira visita a San Bartolomé en Tui. Frente á pequena igrexa románico-visigótica, hai unha praciña con un palco da música e un cruceiro. Na praza, unha casona de pedra coas xanelas abertas e un portalón que da entrada a un xardín con emparrados e frutais. Na casa vive unha dona de 98 anos que conserva un ollar de zafiro e parte da historia do país. Chonchiña foi a compañeira de Paco Comesaña, a muller que inspirou a novela de Manolo Rivas, O lápis do carpinteiro, que todos recordaremos; ela sempre sorrinte e amable, sempre hospitalaria e perfecta anfitriona recibe as incontables visitas de amigos no seu salón. Perdeu ó seu fillo estes días e hoxe os seus ollos azuis desdibuxábanse en bágoas. Tomamos limonada. Sempre nesa casa hai limonada, costume mexicana traída dos seus anos de exilio azteca, e que ofrece ós convidados como refrixerio nas tardes douradas do verán tudense, na galería ou nas mesas de pedra da horta. Son tantas as historias cáseque incribles que lle sucederon na vida e que contaba coa maior naturalidade que eu podía botar días enteiros escoitándoa. Coñeceu e tratou a xente extraordinaria, persoeiros da política internacional, do mundo da cultura, da arte, da música... Poetas coma León Felipe, Ángel González ou Celso Emilio, eran amigos lembrados nesa casa, onde unha pintura de Quesada que recolle a escea do prendemento de Comesaña e o debuxo que Camilo Díaz Valiño lle fixo no cárcere de Compostela, presiden o salón. Hoxe é un día tristre para min; hoxe despedinme dela e penso que quizais non a volva a ver. Regresa a México para vivir coa filla que lle queda e déixanos "una temporadita"; con ela esvaécense as últimas raigames familiares e a miña árbore perde outra folla.
Nunca esquecerei a última aperta que nos demos, cando no xardín virou o rostro de novo e cravoume a súa ollada tan azul dicíndome: "adiós! adiós!"

Na ribeira do Miño

O calor dos días pasados, consecuencia caprichosa do vento africano, trouxo a Ourense un ambiente irrespirable, unha transpiración constante dos corpos e a envolvente sensación de estar nadando en vapor de auga. Barra de Miño, con este nome tan pouco poético para un lugar idílico, situada a uns oito kms. da cidade, río arriba, é unha terraza sobre as augas. Breve aldea con unha estación de ferrocarril ruinosa derramada ó lado dun enorme remanso do Miño. Como son muller de ollos sorprendidos diante calquera paisaxe, non podía deixar pasar a ocasión de recrear a postal. Do outro lado das vías aparece un recinto pechado, e no medio da parede un portón aberto con un cartel de neón: "Gaddaffi". Sorpresa número 1: nos tempos que corren o nome do establecemento non podía ser máis axeitado. Sorpresa número 2: é un extraño local aberto ó río, con unha estética mistura de prostíbulo, restaurante de bodas e bautizos, discoteca e clube naútico. Non pensedes mal. Digo só estética. Ó final ven sendo un xardín con mesas e antucas. Un camareiro do país, xente sentada parolando e o río lambendo a ribeira, sen traer a frescura agardada. Inquedantemente inmóvil, as augas non se ven correr, xerando a miña eterna desconfianza diante o aparentemente inofensivo. Bo lugar para fumar un cigarro que non acendín, perder o tempo e vixiar o crecemento dos piñeiros mansos galegos que tan sequera se ven do outro lado da enormidade fluvial.