Ribeira Sacra, entre Taboada e Escairón

O Miño e os seus afluentes entre Taboada e O Saviñao ofrecían estes días un aspecto extraño. As fotos que vos traio amosan o que facía tempo que non se vía: centos de terrazas ocres, de mortos eirados nos que inda aparecían viñas secas, asolagadas durante anos para o aproveitamento enerxético de xa sabemos quen. O encoro de Belesar que tanto cambiou a paisaxe dende hai décadas, lucía unha imaxe lunar, barrosa e un pouco cincenta por mor das obras e da pouca choiva que houbo ó longo do ano.
Velaí tedes a Ponte de Ferro que une os dous concellos referidos; paga a pena pararse nese mirador un anaco e ollar a paisaxe do río que esvara cara o Sur. Traio tamén unha imaxe do lugar co cauce cheo. Certa tristura da ver o traballo en balde de xeracións de labradores que fixeron do viño un medio de vida e que hoxe inda asoma intacto coas escadiñas, casetas e cepas inertes, testemuñando que houbo vida da Ribeira Sacra do Norte.
Hoxe todo é silencio.
Esquecía dicirvos que no lugar das fotos, hai tamén un Clube Náutico, o do Concello de Taboada. Se vos digo que case daban ganas de chorar as "infraestructuras"... creerédesme, non?

Navegamos no Sil

A vosa Navegacruz navega río arriba, do Miño ourensán ó río Sil, xa na fronteira coa Meseta. Sí, benqueridos, aquí varou a miña nave, noutro Barco sen Mar, no de Valderorras. Agora hei de bogar con forza e precaución noutras augas que descoñezo, pero xa me vou facendo con elas, remando con xeito, coma sempre nestes casos. Ondas de paisaxes, océanos de taninos e unha nova cor para os meus ollos; a cor do outono dourado reflectido nas montañas das serras que circundan a vila da pizarra e da viña. Con vos dende Valdeorras!

Ponte Maceira, parada para xantar e respiro dos camiñantes.

Ponte Maceira é un locus amoenus entre Ames e Negreira, non lonxe de Compostela. Tiven o pracer de compartir mesa con boa compaña e pasear en distintas ocasións cruzando esa ponte medieval marabillosa que está chantada no Tambre para gozo dos camiñantes. Ponte Maceira é un conxunto conformado pola aldea, que se debruza a ambos lados do río, un antigo muíño, a presa que fai saltar a auga, a igrexa de Portor, e un pazo moderno, que non desentona na paisaxe. A ponte foi construida no século XIII sobre os peares dunha dunha ponte romana, e consta de cinco arcos amplos e dous máis pequenos. Pasa por ela o camiño xacobeo que leva ós pelegríns a Fisterra, última estación espiritual galego-europea. Lendas cristiás adornan o lugar, coma a fuxida de apóstolos perseguidos por lexionarios romanos que afogan no río, pero tamén acontecementos bélicos con base histórica, coma o da batalla entre os partidarios de Diego Xelmírez, primeiro arcebispo compostelán, e as tropas de Pedro Froilaz de Traba e os seus fillos Fernando e Bermudo, polos límites da Terra de Santiago e a fronteira natural do Tambre. Aquí vos transcribo un texto da Historia Compostelá:

...Por este tempo o conde Pedro, aio do rei, cos seus fillos Bermudo e Fernando e os seus auxiliares, molestaba a Compostela e asaltaba frecuentemente aos homes e os gandos. Unhas veces saía ben, outras dáballe as costas ás frechas, segundo as visicitudes da guerra. Como o pasou en Ponte Maceira, e os moitos homes e armas que perdeu, sería longo de contar...

Chégase desde Santiago collendo a autovía de Noia, saída Negreira e ós cinco minutos de coche, xa vemos un cartaz a man dereita anunciando o lugar. Recomendo o restaurante do mesmo nome para xantar ben e con un toque moderno, de cociña con gusto e certo aire nouvelle cuisine, que sabe a gloria no íntimo comedor ou na terraza sobre o río.

Ponte Maceira forma parte do itinerario do río que me adormentou na nenez, cando nas últimas tardes do verán pechaba os ollos á luz do crepúsculo frente á presa doutra Ponte, río arriba, no mesmo Tambre.

O verán vaise...

Adeus verán! xa nos queda pouco do estío e xa o meu cestiño coa toalla e as cremas vai repousar no cuartiño dos descatalogados (entre estos tamén quedan algúns libros vellos, chanclas, unha pamela branca, e as lembranzas de veráns pasados).
A praia da foto é a Reira; está perto do faro Vilán, na costa de Camariñas. Alí remata a terra. A imensa tranquilidade e o isolado do lugar regaloume unha tarde única. Unha paréntese en agosto.
O mar quedaba gris cando marchei.

Navegacruz na Lanzada

Moito navegamos pola Lanzada, San Vicente, O Grove... A Lanzada é a praia lendaria por excelencia para os galegos, lugar de reunión das meigas no San Xoán; a das milagreiras ondas que preñan, a de auga conxelada que corta os pés ós friorentos. Quén non foi á Lanzada? Esta fin de semana celebrábase a Nosa Señora, na capela senlleira sobre a que caían luminarias de cor na noite. Navegacruz ten a ollada posta no mar inda que estea terra adentro. Este verán non ía ser distinto. Esta foto é do mes de xuño, pero antonte inda estiven frente á illa de Ons, deitada na area da Pragueira despedindo o mes de agosto e mentalizándome para o regreso á rutina. Adicamos ó mar o fermoso poema de Manuel Antonio:

LIED OHNE WÖRTE

...Aboya un esbardar de marusías
tentando os ceos sin atopar a Lua
...Pero a Lua esta noite
desertou d'os almanaques
...Murcha antre duas follas
...............-violedas pensamentos-
d'o manual póstumo
...............-outono madrigaes-
que versifiquei eu

...Mansas vagas unánimes
reorgaizan-se detrás d?o vento
...Cando pase a rafega derradeira
dirá-nos adeus
c'o pano branco d'o gaf-tope

...Alude a un fracaso
de follas amarelas
...e renov-ase a surrisa d'os mastros
...sempre c'as ponlas novas e xoviaes

...Noiva miña
..................vestida de lua
...que romantizas
........................tan cursi!
....................................pol-o xardín

...Sentei-me a proa

fumando a miña pipa
...Pero outra noite pensarei en tí.

Carboeiro ollando o Deza

Este verán foi, en canto a viaxes, o que eu chamo, un itinerario de "clásicos renovados". Non fixen senón darlle outra voltiña a lugares que xa coñezo dende hai moitos anos e ós que tiña ganas de voltar. Repasarei con vos algún deles, como a visita a Carboeiro. Para os que non fostes, direivos que é de preguiceiros non achegarse a este recanto sobre o río Deza, aló polas terras de Silleda. Máis alá da Semana Verde, hai verdadeiros reclamos turísticos que permanecen no tempo mil anos agardando por vós.
O mosteiro de Carboeiro está agora restaurado e pódese visitar por dentro a igrexa. Un home idoso, moi simpático que está na entrada foi quen me explicou que, voluntariamente está de garda no edificio xa que non hai fondos no concello para pagar visitas guiadas. Ofreceume unha lanterna para baixar ó soto pola escadiña de caracol das torres, e deume un folleto que percorre a historia do mosteiro e que foi publicado no Heraldo Gallego de Ourense, o 20 de marzo de 1879. Conta que o cenobio foi fundado a principios do século X onde xa había unha ermida propiedade dun señor chamado Egica, que lla vendeu ós condes Don Gonzalo e Dona Tareixa, cara o ano 939. Á morte do conde, seguiu co proxecto a súa muller, que escolleu como abade ó presbítero Félix e suplicoulle ó bispo D. Hero de Lugo que viñera consagrar a igrexa do convento. Acudiu tamén San Rosendo, que estaba en Celanova, e colocaron no altar as reliquias de San Lourenzo, San Hipólito, San Paio, San Xoán Bautista e Evanxelista entre outros santos e mártires. Despois dunha etapa brillante e opulenta, chegaron malos tempos para a abadía; os Reis Católicos determinaron reformar as ordes relixiosas benedictinas pola corrupción existente, e en 1500, pasou San Lourenzo de Carboeiro a ser un anexo do poderoso San Martiño Pinario de Compostela. No templo venerábase unha espiña da coroa de Cristo que foi roubada en tempos ben pretéritos. Hai unha inscrición que indica a fundación do lugar na era de1209, o primeiro de xullo. Velaí:
"E:I CC :VIII:
+ HIIS : HOC TEMPLUM : FUNDAVIT
ABB : FERNANDVS : CVM SVORUM :
CATERVA MONACORUM"

Por certo, fixádevos na última foto, a min faime lembrar o cadro do post anterior,
e a vós?

O encontro na escaleira

Esta pintura de Frederic William Burton, romántica do século XIX, da que teño unha copia no meu cuarto, lembra a lenda de amor clandestino que tivo Helellil, a filla dun noble de alta alcurnia co seu gardaespaldas, Lord Hildebrand, home forte e destro no exercicio das armas, que tivo que enfrontarse á ira do pai da doncela descubertos os amores. O infeliz proxenitor pediu ós seus sete fillos varóns que mataran ó soldado, cando el mesmo foi abatido, máis o cabaleiro, imbatible, conseguiu acabar coa vida de seis dos seus verdugos. Cando se lle presentou diante o irmán pequeno, case adolescente, a dama pediulle piedade para o cativo. El accedeu á petición, pero o rapaz non podendo rematar co cabaleiro, matou á bela doncela. Hay outra versión na que o cabaleiro morre e ela suicídase, pero ésta gustoume máis.

They stood at the door with spear and shield:
‘Up Lord Hildebrand! out and yield!’
He kissed me then mine eyes above:-
‘Say never my name, thou darling love’
Out of the door Lord Hildebrand sprang;
Around his head the sword he swang.

Ai! os amores segredos... fonte lírica inagotable! amores que de verdade interesan ós artistas pola forza das paixóns, agochado lume que arrasa o mundo cada noite.
Grazas por contarme estas historias, que tanto me gustan.
E grazas de novo a todos os que embarcades comigo no Navegacruz cando vos apetece e vos da a gana, para dar unha voltiña por este mar non proceloso...

Berlin. Saudadestrasse.

Teño palabras para falar da cidade, porque as palabras voan no meu peito, na miña voz como os pardais en Berlin. Paxaros piaban nos amenceres de Berlin. A luz traspasaba as xanelas ás cinco da mañá e os paxaros acudían a espertarme nos días de Berlin. Teño palabras para decir Berlin; cidade, espazos, arquitectura, ceo, nubes, aire fresco, friaxe e sol na primavera de Berlin. As rúas alongábanse diante dos meus pasos e o aire, ese aire frío tan cedo, ulía a herba, a tilos. Unter den linden (debaixo dos tilos), esa rúa extensa, diplomática e elegante, cantada por Marlene Dietrich, agardábame para comenzar cada día a aventura de descubrir a historia do mundo paseando polo eixo de Berlin. Ai! Berlin. Doíasme cada vez que descubría unha cicatriz na túa pel, un disparo no muro, un pasado presente. Da man do vento percorrín as rúas de Berlin.

Ourenseando II

Quero adicar esta nova edición de "Ourenseando" ós meus amig@s e compañeir@s de traballo ourensás, que tan bos momentos quixeron compartir comigo nestes últimos meses. Este foi un dos meus paseos pola cidade, que recoñezo fotoxénica para a miña ollada curiosa. Cando eu fotografaba á leiteira de Ramón Conde, unha señora maior achegouse para limparlle a cara cun pano. Eu fiquei abraiada. Logo seguín ata o casino, decadencia viva e fermosa, de mármore e madeiras nobres. Un cabaleiro de certa idade convidoume a pasar pero sempre hai quen ten que dar a puntilla: "A las señoras no les saque fotos que no quieren salir en ningún medio" (y quién le ha dicho que estas son famosas o que le interesan a alguien?). Qué resesas! O Casino é unha referencia histórica da vida social ourensá, a Vetusta galega, ou como di Mave, "Vetustérrima".
Ó pasar á altura do moucho que leva o rapaz voando reparei na estatua do Padre Feijoo e na música vocal que inundaba a rúa da "Cruz Roja" e que viña do balcón aberto dun primeiro piso onde ensaia o orfeón. Quedei un intre na sombra do xardín e perdín o sentido do tempo cando o sol se retiraba. Santa Eufemia agardoume mantendo a verticalidade sobre a miña insignificancia, e deixeime levar polas pasadas que outros facían soar polas rúas de pedra.

Asalto al cine, Trailer

Ourense, un gato e un texto.

Ese gatiño descansaba no xardín das Burgas. Agardei un pedazo e alí quedou. Dentro da espiral de mirto. Todos estamos no labirinto. A nosa vida enrédase sen nos decatar, e a miña vida enredouse coa túa, lector, nun intre de encontro na vida terrea ou na rede, e formamos un fermoso tecido máis ou menos duradeiro ou ben, permanente; "Textus" é no vello mundo herdeiro de Roma, a fermosa palabra que usamos a diario os que vivimos da lingua, e os amantes da lectura. Outro xeito de enredármonos en letras. Leo cada noite e misturo as verbas para tecer soños. Procuro non esquecer que todos os fíos se van enleando cada xornada, e que non teño a habilidade de Ariadna para salvar a Teseo, pero tamén penso que non é necesario devanar o seso ordeando a maraña para que un día destes, a Parca decida cortar o último fío da súa labor.

Chavela Vargas ou "Cruz de olvido"

Tarde de sábado. Nubes e clarencias. Regreso do paseo e sento diante do ordenador; correo de México; unha cariñosa aperta dos irmáns maiores mestizos e certa nostalxia de poder botar unha parola sentados tomando mezcal, café e unha augardente de herbas. Qué bonitos momentos pasamos xuntos! Puxen un cd de Chavela Vargas e unha tras doutra van discorrendo letras, voz, guitarra e alma, "Y siento en mi ser tus besos... qué importa que estés tan lejos.."
Amigos, fai ben anos que me gusta escoitar á Vargas, con esa lenda negra tan fascinante, con esa vida tan vivida, das consabidas borracheiras, de conducir a toda velocidade polas avenidas do DF, de amar tanto e quizais tan desesperadamente, de tantas noites sen durmir, que non deixa de ser unha heroína lírica para min. "Me están sirviendo ahorita mi tequila, ya va mi pensamiento rumbo a ti... yo sé que tu recuerdo es mi desgracia, y vengo aquí no más a recordar..." "Cuantas cosas quedaron prendidas, hasta dentro del fondo de mi alma, cuántas luces dejaste encendidas, yo no sé cómo voy a apagarlas"... Cancións para tinguir malos e bos momentos, Macorina que sempre estás connosco, "ponme la mano aquí". Está sonando Cruz de olvido, outra canción de desamor; cantos de vos cargastes con esa cruz na vosa vida? afortunado ti que sorrís; iso é estar vivo.
En días coma este, nos que o tempo e a soedade na casa me deixan botar unha ollada atrás, vexo que "como espuma que inerte lleva el caudaloso río, flor de azalea, la vida en su avalancha te arrastró".
Hoxe ren pasou. Quizais por iso me paro a pensar nos intres que vivín e que bordaron, pespuntearon ou zurciron o meu corazón. "Nada me han enseñado los años, siempre caigo en los mismos errores, otra vez a brindar con extraños, y a llorar por los mismos dolores. Tómate esta botella conmigo, y en el último trago nos vamos".